Πέμπτη, 11 Μαΐου 2017

Από μια φωτο σε ένα άρθρο

Το άρθρο αυτό γεννιέται αφού τράβηξα τις φωτογραφίες (φωτ. 1-2) σε μια αναζήτηση για ανθοφορίες στην Πάρνηθα.

φωτ 1

φωτ 2

 
Από μακρυά είδα το κίτρινο άνθος και νόμισα ότι ξεκίνησε το Βαλσαμόχορτο έτσι όπως το ήξερα τουλάχιστον μέχρι σήμερα (φωτ. 3).

φωτ. 3
Αμέσως είδα, ότι οι διαφορές μεταξύ αυτού που έβλεπα και αυτού που ήξερα, αφορούσαν το φύλλωμα και το ότι οι στήμονες δεν κατέληγαν στα γνωστά κόκκινα μικρά μπιλάκια που αφήνουν στο χέρι αυτό το μωβ χρώμα όταν το τρίψεις.

Έμοιαζε πολύ με το βαλσαμόχορτο που ήξερα, αλλά δεν ήξερα αν κάνει για παραγωγή βαλσαμόλαδου.
Έτσι άρχισε το ψάξιμο στο Internet και πιο κάτω δείχνω πόσες πολλές πληροφορίες υπήρχαν γύρω από αυτό το φυτό.

Σαν πηγές μου αναφέρονται οι:
wikipedia,
https://www.ikariaki.gr/merika-logia-gia-valsamochorto/

Αρχίζει το ταξίδι...

Το "υπερικόν" ετυμολογικά προέρχεται από το "υπέρ" και "εικών", δηλαδή το φυτό πού είναι υπεράνω της εικόνας (φανταστικό), που διώχνει δηλαδή τους δαίμονες.



Η οικογένεια των Υπερικοειδών Hypericaceae περιλαμβάνει περίπου 50 γένη και 1000 είδη.

Ο γεωπόνος και πρωτοπόρος Π. Γ. Γεννάδιος στο έργο του Φυτολογικόν Λεξικόν (1914), αναφέρει ότι το γένος Υπερικό, περιλαμβάνει 160 είδη, οι σύγχρονες πηγές μιλάνε για 400 είδη ανά τον κόσμο, με τα 60 από αυτά να φύονται στην Ευρώπη, τα 40 από αυτά να φύονται στην Ελλάδα και τα 12 από αυτά της Ελλάδας, να είναι ενδημικά. Κατά άλλους στην Ελλάδα υπάρχουν 33 είδη και 8 ενδημικά. Γενικά το γένος προτιμάει τις εύκρατες και υποτροπικές περιοχές, αποφεύγοντας τις ερήμους και αρκτικές περιοχές.

Tο Υπερικόν το διάτρητο είναι αυτό που παρουσιάζει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον και τους φαρμακολόγους ή εθνοφαρμακολόγους να μην σταματάνε να το εξετάζουν. 

Η Γεωπονική του κατάταξη είναι:
Οικογένεια: Κλουσιοειδών (Clusiaceae)

Γένος:            Υπερικόν (Hypericum)

Είδη:

Hypericum perforatum (Υπερικόν το διάτρητον)

Hypericum perfoliatum (Υπερικόν το διαμπερές)

Hypericum canariense, στα Κανάρια νησιά

Hypericum glandulosum,
Hypericum reflexum,
Hypericum grandifolium,
Hypericum braziliense στην Βραζιλία

Κατά τον Γεννάδιο, άλλα είδη που αξίζει να αναφερθούν είναι το
Hypericum elegans,
Hypericum το χάριεν,
Hypericum της Σιβηρίας,
Hypericum guianensis( =Vismia g).
Hypericum το γουϊάνιον, της Γουϊάνης.

Μερικά του γένους, που συναντάμε στην Ελλάδα αλλά και κάποια ενδημικά της Κρήτης είναι τα:
Hypericum hircinum, (Υπερικό το τράγειο) - θάμνος, με επίσης φαρμακευτικές ιδιότητες.
Hypericum aciferum, (Υπερικό το ακιδοφόρο) - θάμνος, ενδημικό της Κρήτης.
Hypericum aegypticum, (Υπερικό το αιγυπτιακό) – θάμνος.
Hypericum amblycalyx, (Υπερικό το αμβλυκάλυκο) - θάμνος, ενδημικό της Κρήτης.
Hypericum jovis, (Υπερικό του Διός) - θάμνος, επίσης ενδημικό της Κρήτης.
Hypericum trichocaulon, (Υπερικό το τριχόκαυλο) - μικρή πόα ενδημικό της Κρήτης.
Hypericum empetrifolium, (Υπερικό το εμπετρόφυλλο) - θάμνος, γνωστό και ως Αγούδαρας, επίσης φαρμακευτικό, επουλωτικό.
Hypericum empetrifolium ssp. tortuosum, (Υπερικό το περίπλεκτο) - έρπον, ξυλώδη φυτό, υποείδος του προηγούμενου, ενδημικό της Κρήτης.
Hypericum empetrifolium ssp. oliganthum, (Υπερικό το ολιγανθές) - επίσης υποείδος και ενδημικό της Κρήτης.
Hypericum kelleri, (Υπερικό του Keller) - μικρό, έρπον, ενδημικό των Λευκών Ορέων της Κρήτης.
Hypericum tetrapterum (=quadrangulum,) (Υπερικό το τετράπτερο ή το τετραγωνιαίο).
Hypericum androsaemum, (Υπερικό το ανδρόσαιμο), με εξάπλωση στην Δ. και Ν. Ευρώπη, Μεσόγειο και Μικρά Ασία και μάλλον και στην Ελλάδα.
Hypericum calycinum, (Υπερικό το μεγακάλυκο), είδος που καλλιεργείται στην Ελλάδα ως καλλωπιστικό σε κήπους και πάρκα.
Hypericum triquetrifolium Turra 


Μεγάλο ενδιαφέρον προκαλούν τα ονόματα που έχουν δοθεί στα γένη.

Τα διακριτικά επίθετα που δηλώνουν τα διάφορα είδη έχουν δοθεί βάσει του κυρίαρχου χαρακτηριστικού κάθε είδους.

Perforatum, από το λατινικό ρήμα perforo=τρυπώ, διατρυπώ, αφού τα φύλλα και τα πέταλα του λουλουδιού φαίνονται σαν διάτρητα από τα κόκκινα στίγματα της υπερικίνης.



Hircinum, τράγειος , που μυρίζει σαν τράγος, από την οσμή που αναδίδουν τα φύλλα του φυτού όταν τα τρίψουμε.

Triquetrifolium, με τριγωνικά φύλλα. Στα Κύθηρα το συγκεκριμένο είδος οι παλιοί το έλεγαν αγιούδουρα και το χρησιμοποιούσαν για να φτιάχνουν σκούπες. 


Empetrifolium, από τα αρχαία ελληνικά εν+πέτρα > empetrum = όνομα που  έδωσε ο Διοσκουρίδης σε άλλο βραχόφιλο φυτό, + folium = αυτός που έχει παρόμοια φύλλα



Στην Αρχαία Ελλάδα, ήταν γνωστό ως «υπερικόν», ενώ στη νεότερη Ελλάδα, είναι επίσης γνωστό και ως βαλσαμόχορτο ή σπαθόχορτο, ενώ, στην ξένη (Αγγλική) βιβλιογραφία, αναφέρεται ως Perforate St John's-wort, Common Saint John's wort και St. John's wort. Στο εξωτερικό, η κοινή ονομασία St John's wort, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αναφερθεί σε οποιοδήποτε είδος του γένους Hypericum. 

Ξεκινάμε από το πιο κοινό γένος Βαλσαμόχορτου, το
1. Hypericum perforatum (Υπερικόν το διάτρητον)



Είναι  αρκετά χρήσιμο ως φαρμακευτικό φυτό.
'Αλλες ονομασίες είναι  βάλσαμο, βαλσαμόχορτο ή σπαθίδα, βαλσαμάκι, μπάλσαμο, λειχηνόχορτο, ψειροβότανο, χελωνόχορτο, κουκτσούδι, περίκη, σπαθόχορτο, κοψοβότανο


Το ειδικό όνομα perforatum (διάτρητο) οφείλεται στις πολυάριθμες κηλίδες των φύλλων του. Τα φύλλα είναι κίτρινο-πράσινου χρώματος, με διάσπαρτα ημιδιαφανή στίγματα του αδενικού ιστού Τα στίγματα είναι εμφανή όταν κρατηθούν μπροστά στο φως, δίνοντας στα φύλλα την «διάτρητη» εμφάνιση (ημιδιάφανα στίγματα). Φαίνονται και μαυροκόκκινες κουκκίδες, όπου και βρίσκονται αιθέρια έλαια και ρητίνες στην οποία αναφέρεται η Λατινική ονομασία του φυτού.


Ανθίζει από τον Iούνιο μέχρι και το Σεπτέμβριο και έχει ύψος μέχρι 60 εκατοστά.
Τα άνθη είναι κίτρινα με πέντε πέταλα και με έντονα προβαλλόμενους στήμονες, που όταν τα συντρίψουμε με τα δάχτυλά μας βγάζουν έναν κόκκινο χυμό. Οι στήμονες του φυτού έχουν ιδιαίτερη μορφή, με στερεό κυλινδρικό στέλεχος, με δύο γραμμές που εξέχουν κατά μήκος. Αυτές οι γραμμές κάνουν τον στήμονα να μοιάζει επίπεδος, πράγμα εντελώς ασυνήθιστο στον κόσμο των φυτών.

Οι κόκκοι γύρης είναι ελλειψοειδείς.


Άλλο γένος είναι το,
2. Hypericum perfoliatum (Υπερικόν το διαμπερές) 



Είναι  αρκετά χρήσιμο ως φαρμακευτικό φυτό.
Λέγεται και Λειχηνόχορτο, Σταρίδα, Χελωνόχορτο.


Περιβλαστόφυλλο.
Ανοιξιάτικο φυτό με μονό συνήθως βλαστό, έως 40 εκατοστά ύψος. Φύλλα περίβλαστα αντίθετα ανά κόμβο, και καθ ύψος σταυρωτά, λογχοειδή. Άνθη λαμπερά κίτρινα  με πέντε πέταλα  με πολλούς κίτρινους Στήμονες.
Κάλυκες τού άνθους πράσινοι λογχοειδείς με μαύρα στίγματα.



και συνεχίζουμε:

3. Hypericum crispum (=H. triquetrifolium ) (Υπερικό το σγουρό)



Δεν του αποδίδονται φαρμακευτικές ιδιότητες.   




4. Hypericum olympicum (Υπερικό το ολυμπικό)


Μικρή πόα.  


5. Hypericum triquetrifolium Tur. 





6. Hypericum empetrifolium

Επιτέλους το βρήκα.
Είναι αυτό το φυτό που με έκανε να ξεκινήσω αυτό το άρθρο.
Hypericum empetrifolium - Υπερικόν το εν+πέτρα> empetrum